Titel :
Vorstenschool

Auteur(s) :
Multatuli

ISBN :




Reacties van lezers.

Door : Lars van Eesteren | 18.12.2012
Het eerste bedrijf speelt op het buitenverblijf van koningin Louise. De koningin spreekt in het kader van haar onderzoek onder het volk met de boekdrukkersknecht Puf en vraagt naar zijn persoonlijke levensomstandigheden. Puf geeft aan, dat zijn buurvrouw Hanna Smit vaak belangeloos de verzorging van zijn kinderen op zich neemt. De koningin raakt daardoor geďnteresseerd in Hanna en wil haar een keer bezoeken. Nadat Puf vertrokken is, komt de koningin-moeder binnen en Louise praat met haar over wat haar bezig houdt. Louise toont de koningin-moeder de bundels die ze volgeschreven heeft naar aanleiding van haar onderzoek onder het volk. Ze spreken ook over graaf Otto van Weert met wie ze de avond tevoren gediscussieerd hebben. Louise wil zich inzetten voor het welzijn van het volk. Ze vindt, dat haar man dat ook moet doen en wil hem daarbij helpen. Het tweede bedrijf speelt in het paleis van koning George. Het is half een ’s-nachts en de koning laat zijn kamerdienaar Weis de kleermaker Landsheil halen. De koning heeft namelijk een nieuw idee voor wat betreft de schouderstukken van zijn soldaten. De dienstdoende lakeien vinden het maar raar, dat de koning ’s-nachts nog bezig is met zulk onnozel werk. Landsheil en zijn knecht arriveren en de koning zoekt stoffen uit voor de schouderstukken. Op een gegeven moment hoort de koning buiten muziek. Die blijkt afkomstig te zijn van een feest van jonker Von Schukenscheuer-Schiefschalheim. De koning vindt het vervelend, dat hij hiervan niets weet. Hij stuurt de kleermaker naar huis, omdat hij moe is geworden. Daarna laat hij Weis de feestgangers op het paleis uitnodigen om nog wat met hen te praten en te drinken. Het derde bedrijf speelt in een landelijke streek met een boerenwoning en een prieeltje. De koningin en de koningin-moeder hebben een rijtoer gemaakt en willen nu even wat uitrusten bij het prieeltje. Bij de boerenwoning annex herberg bestellen ze een schaal room. De boerin vertelt hun, dat het koninklijke room is, omdat de koning haar een nieuwe koe gegeven heeft toen de oude gestorven was. De boerin is de koning dus erg dankbaar. Dit verhaal doet de koningin goed. Dan verschijnen jonker Von Schukenscheuer-Schiefschalheim en de hoveling Miralde in jagerskostuum. De jonker heeft interesse in een baantje bij de Domeinen en hij wil de koning gunstig stemmen, zodat hij dat baantje kan krijgen. Hij vraagt Miralde hem daarbij te willen helpen. De koningin en de koningin-moeder slaan hen vanuit het prieeltje geamuseerd gade. Vervolgens zien ze de heren Van Huisde en Miralde op het toneel verschijnen die met elkaar praten over plannen om graaf Van Weert in een kwaad daglicht te stellen. Het vierde bedrijf speelt in de kamer van de naaister Hanna Smit. Zij is verloofd met Albert de Vries en woont samen met haar broer Herman die in een ijzergieterij werkt. De deur wordt opengegooid en een boze Herman komt binnen. Hij sleept Puf met zich mee. Herman is boos op Puf, omdat deze beweert, dat Hanna een hoer is. Hanna zou ’s-nachts heren van het hof ontvangen. Hanna ontkent dit ten stelligste. Ze ontvangt alleen haar verloofde op haar kamer. Puf vertelt de aanwezigen dan, dat hij, toen hij de deur van zijn huis wilde openmaken, een heer tegenkwam die vroeg wie er naast hem woonde. Toen Puf hem dat vertelde, zei die heer, dat hij Hanna juist heel mooi vond. Hij zei verder, dat hij haar bezocht had en zijn portemonnee in huis verloren was. Toen Puf de heer mee naar binnen nam, vonden ze daar diens portemonnee. De heer gaf de portemonnee aan Puf en deed de complimenten aan Hanna. Tot slot zei de heer, dat hij van het hof was. De koningin bezoekt Hanna eveneens op haar kamer om een japon te laten naaien. Daar hoort zij, dat er over haar en graaf Van Weert ook roddels de ronde doen. Dan heeft de koningin de opzet door. Het vijfde bedrijf speelt weer op het buitenverblijf van de koningin. De koning weet inmiddels, dat zijn vrouw geen overspel gepleegd heeft en zit nogal met de zaak in z’n maag. Hij wil het weer goed maken. Dan komt de koningin op, gevolgd door Hanna, Herman en Albert. Ook Van Huisde is aanwezig; de koningin heeft hem namelijk laten komen. De koningin leest Van Huisde flink de les over de roddels die inmiddels de ronde doen. Zij heeft wel door, dat Van Huisde daar voor een groot deel verantwoordelijk voor is. Ook Hanna, Herman en Albert beginnen door te krijgen, dat Van Huisde de heer was die suggereerde, dat Hanna een hoer was. Van Huisde stelt zich dan ook bescheiden en schuldbewust op. De koningin laat Van Huisde tot slot diep in het stof buigen voor Hanna. Daarmee is Van Huisde wel voldoende gestraft, vindt ze. Dan komt de koning binnen en vertelt de koningin, dat hij alles weet. Hij wil voortaan anders worden dan hij was. De koning wil net als de koningin zijn plaats veroveren “in het hart des Volks...”. En verder wil hij ook zijn plaats verdienen in het hart van zijn vrouw. Ze vallen elkaar in de armen. Dit toneelstuk van Multatuli (1820 – 1887) verscheen voor het eerst in 1875. Het leest eigenlijk heel gemakkelijk en snel, ondanks het gebruik van het hier en daar verouderde Nederlands. Diverse woorden en uitdrukkingen gebruiken wij tegenwoordig niet meer. Ik vind het stuk eigenlijk verrassend modern. Multatuli zegt een hoop zinnige dingen over hoe een constitutioneel vorst zich dient te gedragen. Ook geeft hij aan hoe hij zelf tegen de politiek aankijkt. Hij vraagt verder aandacht voor de positie van het volk en voor de armoede die het lijdt. Hij vindt dus ook, dat de regering er alles aan moet doen om het volk uit deze positie te verheffen.


Boekenarchief.nl